Federalizm (Föderalismus)
16 krajów związkowych, zadania federacji i krajów oraz głosy w Bundesracie: niemiecki federalizm w skrócie.
O czym jest ten temat
Niemcy są państwem federalnym złożonym z 16 krajów związkowych (Bundesländer). Każdy kraj ma własny parlament, własny rząd i własną konstytucję. Ten temat dotyczy tego, które zadania należą do federacji (Bund), a które do krajów, oraz jak kraje uczestniczą w polityce federalnej.
Co do zasady zadania państwowe należą do krajów, o ile Ustawa Zasadnicza nie stanowi inaczej. Dlatego na przykład szkoły i policja różnią się między krajami. Za pośrednictwem Bundesratu (Bundesrat) kraje uczestniczą w ustawodawstwie i administracji federacji oraz w sprawach Unii Europejskiej. Bundesrat składa się z członków rządów krajowych, a więc nie jest wybierany bezpośrednio przez naród.
Liczba głosów kraju w Bundesracie zależy od liczby jego mieszkańców: co najmniej trzy, najwyżej sześć, łącznie 69 głosów. Głosy jednego kraju mogą być oddawane tylko jednolicie. Częstym błędem jest mylenie Bundestagu z Bundesratem lub przekonanie, że każdy kraj ma tyle samo głosów. Do trzech pytań o kraj związkowy na teście warto znać także stolicę swojego kraju, jego herb, nazwę parlamentu krajowego i tytuł szefa rządu.
Najważniejsze w skrócie
- Niemcy składają się z 16 krajów związkowych, które wszystkie są reprezentowane w Bundesracie.
- Art. 30 GG: Wykonywanie uprawnień państwowych należy do krajów, o ile Ustawa Zasadnicza nie stanowi lub nie dopuszcza inaczej.
- Art. 50 GG: Za pośrednictwem Bundesratu kraje uczestniczą w ustawodawstwie i administracji federacji oraz w sprawach UE.
- Art. 51 ust. 2 GG: W zależności od liczby mieszkańców każdy kraj ma od trzech do sześciu głosów; Bundesrat ma łącznie 69 głosów.
- Art. 51 ust. 3 GG: Głosy jednego kraju mogą być oddawane tylko jednolicie.
Źródła
- Grundgesetz, Art. 30 — Bundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de)
- Grundgesetz, Art. 50 — Bundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de)
- Grundgesetz, Art. 51 — Bundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de)
- Verteilung der Stimmen im Bundesrat — Bundesrat
Wyjaśnienia w tym temacie opierają się na następujących oficjalnych źródłach. Przepisy mogą się zmieniać; zawsze obowiązuje aktualna wersja. Ostatnio sprawdzono:
Federalizm (Föderalismus)
46
Pytania
0min
min
50%
Do zdania
Skróty klawiszowe: 1-4, B
Wszystkie pytania ćwiczeniowe z tego tematu z odpowiedziami
Przeczytaj prawidłową odpowiedź i wyjaśnienie, a następnie sprawdź się w interaktywnym quizie powyżej.
-
1. Ile krajów związkowych (Bundesländer) mają Niemcy?
- • 10
- • 13
- ✓ 16
- • 20
Prawidłowa odpowiedź: Niemcy składają się z 16 krajów związkowych. Każdy kraj ma własny rząd, własny parlament i własną konstytucję.
-
2. Jaka jest stolica Niemiec i który kraj związkowy ma najwięcej mieszkańców?
- • Monachium i Bawaria
- ✓ Berlin jest stolicą, a Nadrenia Północna-Westfalia (Nordrhein-Westfalen) jest najludniejszym krajem związkowym
- • Hamburg i Saksonia
- • Frankfurt i Hesja
Prawidłowa odpowiedź: Berlin jest stolicą federalną, a jednocześnie miastem-krajem (Stadtstaat). Nadrenia Północna-Westfalia jest najludniejszym krajem związkowym (~18 milionów).
-
3. Które kraje związkowe są miastami-krajami (Stadtstaaten) w Niemczech?
- • Monachium, Frankfurt i Kolonia
- ✓ Berlin, Hamburg i Brema
- • Drezno, Lipsk i Stuttgart
- • Düsseldorf, Hanower i Kilonia
Prawidłowa odpowiedź: Istnieją 3 miasta-kraje: Berlin, Hamburg i Brema. Są one jednocześnie miastami i krajami związkowymi.
-
4. Który kraj związkowy jest największy pod względem powierzchni?
- • Nadrenia Północna-Westfalia (Nordrhein-Westfalen)
- • Dolna Saksonia (Niedersachsen)
- ✓ Bawaria (Bayern)
- • Badenia-Wirtembergia (Baden-Württemberg)
Prawidłowa odpowiedź: Bawaria jest największym pod względem powierzchni krajem związkowym (~70 500 km²). Jej stolicą jest Monachium i należy do najbogatszych krajów związkowych.
-
5. Które kraje związkowe należały dawniej do NRD (DDR)?
- • Bawaria i Hesja
- ✓ Saksonia, Turyngia, Brandenburgia, Saksonia-Anhalt i Meklemburgia-Pomorze Przednie
- • Nadrenia Północna-Westfalia i Nadrenia-Palatynat
- • Szlezwik-Holsztyn i Saara
Prawidłowa odpowiedź: Pięć nowych krajów związkowych (neue Bundesländer): Saksonia, Turyngia, Brandenburgia, Saksonia-Anhalt i Meklemburgia-Pomorze Przednie.
-
6. Jakie są szczególne kompetencje krajów związkowych?
- • Polityka zagraniczna
- ✓ Edukacja, kultura i policja należą głównie do kompetencji krajów związkowych
- • Wojsko i waluta
- • Handel zagraniczny
Prawidłowa odpowiedź: Edukacja, kultura i policja należą do głównych kompetencji krajów związkowych. Dlatego system edukacji różni się w poszczególnych krajach.
-
7. Kim jest premier kraju związkowego (Ministerpräsident)?
- • Minister federalny
- ✓ Wybierany przez Landtag szef rządu kraju związkowego
- • Burmistrz
- • Sędzia
Prawidłowa odpowiedź: Ministerpräsident kieruje rządem kraju związkowego. Jest wybierany przez parlament krajowy (Landtag) i wyznacza politykę w swoim kraju związkowym.
-
8. Dlaczego system edukacji różni się w poszczególnych krajach związkowych?
- • Z powodu języka
- ✓ Ponieważ edukacja należy do kompetencji krajów związkowych (Kulturhoheit der Länder)
- • Z powodu pogody
- • Nie różni się
Prawidłowa odpowiedź: Edukacja należy wyłącznie do kompetencji krajów związkowych (Kulturhoheit der Länder). Dlatego programy nauczania, egzaminy i typy szkół różnią się w poszczególnych krajach.
-
9. Jaka jest stolica Bawarii?
- • Norymberga (Nürnberg)
- • Augsburg
- ✓ Monachium (München)
- • Ratyzbona (Regensburg)
Prawidłowa odpowiedź: Monachium jest stolicą Bawarii i trzecim co do wielkości miastem Niemiec. Słynie z Oktoberfestu i przemysłu.
-
10. Jaka jest stolica Nadrenii Północnej-Westfalii?
- • Kolonia (Köln)
- • Essen
- ✓ Düsseldorf
- • Dortmund
Prawidłowa odpowiedź: Düsseldorf jest stolicą Nadrenii Północnej-Westfalii, najludniejszego kraju związkowego Niemiec.
-
11. Czym jest wyrównanie finansowe między krajami (Länderfinanzausgleich)?
- • Podatek nakładany na kraje związkowe
- ✓ System redystrybucji środków finansowych między bogatszymi a biedniejszymi krajami związkowymi
- • Kredyt międzynarodowy
- • Budżet obronny
Prawidłowa odpowiedź: Länderfinanzausgleich jest systemem solidarnościowym, w którym bogatsze kraje (np. Bawaria i Badenia-Wirtembergia) wspierają biedniejsze, aby zapewnić porównywalne warunki życia.
-
12. Jakie jest zadanie Landtagu (parlamentu krajowego)?
- • Zarządzanie wojskiem
- ✓ Uchwalanie ustaw krajowych, wybór premiera kraju (Ministerpräsident) i kontrola rządu krajowego
- • Emisja waluty
- • Polityka zagraniczna
Prawidłowa odpowiedź: Landtag uchwala ustawy krajowe (zwłaszcza w dziedzinie edukacji, policji i kultury), wybiera premiera kraju i kontroluje rząd krajowy.
-
13. Czym jest zasada „lojalności federalnej” (Bundestreue)?
- • Wojna między krajami związkowymi
- ✓ Obowiązek federacji i krajów związkowych do wzajemnej współpracy i lojalności
- • Całkowita niezależność krajów związkowych
- • Rząd centralny
Prawidłowa odpowiedź: Zasada lojalności federalnej oznacza, że federacja (Bund) i kraje związkowe (Länder) są zobowiązane do wzajemnej współpracy i lojalności. Żadna ze stron nie może szkodzić systemowi federalnemu.
-
14. W którym kraju związkowym leży Frankfurt nad Menem?
- • Bawaria
- ✓ Hesja (Hessen)
- • Nadrenia Północna-Westfalia
- • Nadrenia-Palatynat
Prawidłowa odpowiedź: Frankfurt nad Menem leży w Hesji. Jest centrum finansowym Niemiec i siedzibą Europejskiego Banku Centralnego (EBC).
-
15. Czym jest Saara (Saarland)?
- • Największy kraj związkowy
- ✓ Najmniejszy pod względem powierzchni kraj związkowy niebędący miastem-krajem, położony przy granicy z Francją
- • Kraj związkowy na wschodzie
- • Miasto-kraj
Prawidłowa odpowiedź: Saara jest najmniejszym pod względem powierzchni krajem związkowym niebędącym miastem-krajem (Flächenland). Leży przy granicy z Francją i Luksemburgiem. Jej stolicą jest Saarbrücken.
-
16. Jaka jest stolica Badenii-Wirtembergii?
- • Fryburg (Freiburg)
- • Heidelberg
- ✓ Stuttgart
- • Mannheim
Prawidłowa odpowiedź: Stuttgart jest stolicą Badenii-Wirtembergii. Jest ważnym ośrodkiem przemysłowym oraz siedzibą Mercedes-Benz i Porsche.
-
17. Ile głosów ma każdy kraj związkowy w Bundesracie?
- • Jeden głos na kraj
- ✓ W zależności od liczby mieszkańców: od 3 do 6 głosów
- • 10 głosów na kraj
- • 2 głosy na kraj
Prawidłowa odpowiedź: Liczba głosów każdego kraju w Bundesracie zależy od liczby jego mieszkańców: 3 głosy (małe kraje), 4, 5 lub 6 głosów (duże kraje, jak NRW i Bawaria).
-
18. Jakie znaczenie historyczne ma Saksonia?
- • Żadnego znaczenia
- ✓ Stamtąd w 1989 roku wyszły pokojowe demonstracje, które doprowadziły do upadku muru berlińskiego
- • Najstarszy kraj związkowy
- • Najbogatszy kraj związkowy
Prawidłowa odpowiedź: Z Lipska w Saksonii wyszły w 1989 roku „demonstracje poniedziałkowe” (Montagsdemonstrationen), które przyczyniły się do upadku muru berlińskiego i zjednoczenia Niemiec.
-
19. Czym jest Szlezwik-Holsztyn (Schleswig-Holstein)?
- • Kraj związkowy na południu
- ✓ Najbardziej wysunięty na północ kraj związkowy, położony między Morzem Północnym a Bałtykiem
- • Miasto-kraj
- • Kraj związkowy na wschodzie
Prawidłowa odpowiedź: Szlezwik-Holsztyn jest najbardziej wysuniętym na północ krajem związkowym. Leży między Morzem Północnym a Morzem Bałtyckim. Jego stolicą jest Kilonia (Kiel).
-
20. Czym jest Brandenburgia (Brandenburg)?
- • Kraj związkowy na zachodzie
- ✓ Kraj związkowy, który otacza Berlin
- • Kraj związkowy na południu
- • Miasto-kraj
Prawidłowa odpowiedź: Brandenburgia jest krajem związkowym, który otacza Berlin. Jej stolicą jest Poczdam (Potsdam), znany z pałacu Sanssouci.
-
21. Czym jest Konferencja Premierów Krajów Związkowych (Ministerpräsidentenkonferenz)?
- • Spotkanie ministrów federalnych
- ✓ Regularne spotkanie 16 premierów krajów związkowych w celu uzgadniania ich polityki
- • Coroczne święto
- • Konferencja sportowa
Prawidłowa odpowiedź: Konferencja Premierów jest regularnym spotkaniem szefów rządów 16 krajów związkowych w celu uzgadniania wspólnej polityki, zwłaszcza w dziedzinie edukacji i kultury.
-
22. Jaka jest stolica Dolnej Saksonii?
- • Osnabrück
- ✓ Hanower (Hannover)
- • Getynga (Göttingen)
- • Brunszwik (Braunschweig)
Prawidłowa odpowiedź: Hanower jest stolicą Dolnej Saksonii, drugiego co do wielkości kraju związkowego niebędącego miastem-krajem. Słynie z targów Hannover Messe.
-
23. Jakie „wolne państwa” (Freistaaten) istnieją w Niemczech?
- • Całkowicie niezależne kraje
- ✓ Bawaria, Saksonia i Turyngia — nazwa historyczna bez różnicy prawnej
- • Kraje bez rządu
- • Kraje bez podatków
Prawidłowa odpowiedź: Bawaria, Saksonia i Turyngia noszą tytuł „Freistaat”. Jest to nazwa historyczna i nie daje im żadnych dodatkowych uprawnień.
-
24. Które miasto jest stolicą Hesji?
- • Frankfurt
- ✓ Wiesbaden
- • Kassel
- • Darmstadt
Prawidłowa odpowiedź: Stolicą Hesji jest Wiesbaden, a nie Frankfurt, jak wielu sądzi. Frankfurt jest największym miastem kraju związkowego, ale nie jego stolicą.
-
25. Czym jest „zasada pomocniczości” (Subsidiaritätsprinzip) w systemie federalnym?
- • Wszystko centralnie
- ✓ Decyzje podejmowane są na najniższym możliwym szczeblu — najpierw gmina, potem kraj związkowy, potem federacja
- • Federacja decyduje o wszystkim
- • Nie ma szczebli
Prawidłowa odpowiedź: Zasada pomocniczości oznacza, że decyzje podejmowane są na szczeblu najbliższym obywatelom. W to, co może zrobić gmina, nie ingeruje kraj związkowy. W to, co może zrobić kraj związkowy, nie ingeruje federacja.
-
26. Jaka jest stolica Turyngii?
- • Weimar
- ✓ Erfurt
- • Jena
- • Gera
Prawidłowa odpowiedź: Erfurt jest stolicą Turyngii. Turyngię ze względu na gęste lasy nazywa się „zielonym sercem Niemiec”.
-
27. Czym jest Nadrenia-Palatynat (Rheinland-Pfalz)?
- • Kraj związkowy na wschodzie
- ✓ Kraj związkowy na zachodzie, znany z uprawy winorośli i doliny Renu
- • Miasto-kraj
- • Kraj związkowy na północy
Prawidłowa odpowiedź: Nadrenia-Palatynat leży na zachodzie Niemiec. Słynie z uprawy winorośli i Renu. Jej stolicą jest Moguncja (Mainz), siedziba ZDF.
-
28. Kim jest burmistrz (Bürgermeister)?
- • Głowa kraju związkowego
- ✓ Wybierany lokalnie kierownik gminy lub miasta
- • Minister federalny
- • Sędzia
Prawidłowa odpowiedź: Burmistrz kieruje administracją gminy lub miasta i w większości krajów związkowych jest wybierany bezpośrednio przez obywateli. W miastach-landach szef rządu nosi szczególny tytuł: w Berlinie „Rządzący Burmistrz” (Regierender Bürgermeister), w Hamburgu „Pierwszy Burmistrz” (Erster Bürgermeister), w Bremie „Przewodniczący Senatu i Burmistrz” (Präsident des Senats und Bürgermeister).
-
29. Czym jest Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern)?
- • Kraj związkowy na południu
- ✓ Kraj związkowy na północnym wschodzie nad Morzem Bałtyckim
- • Miasto-kraj
- • Kraj związkowy w centrum
Prawidłowa odpowiedź: Meklemburgia-Pomorze Przednie leży na skrajnym północnym wschodzie Niemiec, na wybrzeżu Bałtyku. Jej stolicą jest Schwerin. Należy do najsłabiej zaludnionych krajów związkowych.
-
30. Ilu mniej więcej mieszkańców mają Niemcy?
- • 60 milionów
- ✓ Około 83,5 miliona
- • 100 milionów
- • 120 milionów
Prawidłowa odpowiedź: Niemcy liczą około 83,5 miliona mieszkańców (koniec 2025 r.), co czyni je najludniejszym krajem Unii Europejskiej.
-
31. Który kraj związkowy ma najmniej mieszkańców?
- • Saara
- ✓ Brema (Bremen)
- • Hamburg
- • Meklemburgia-Pomorze Przednie
Prawidłowa odpowiedź: Brema jest krajem związkowym z najmniejszą liczbą mieszkańców (~700 000). Składa się z miast Brema i Bremerhaven.
-
32. Jaka jest stolica Saksonii-Anhalt?
- • Lipsk (Leipzig)
- ✓ Magdeburg
- • Halle
- • Drezno (Dresden)
Prawidłowa odpowiedź: Magdeburg jest stolicą Saksonii-Anhalt. Leży nad Łabą i należy do najstarszych miast Niemiec.
-
33. Jaka jest stolica Meklemburgii-Pomorza Przedniego?
- • Rostock
- ✓ Schwerin
- • Greifswald
- • Stralsund
Prawidłowa odpowiedź: Schwerin jest stolicą Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Słynie z pięknego zamku (Schweriner Schloss) położonego na jeziorze.
-
34. Jaka jest stolica Saary?
- • Trewir (Trier)
- ✓ Saarbrücken
- • Luksemburg
- • Moguncja (Mainz)
Prawidłowa odpowiedź: Saarbrücken jest stolicą Saary. Leży przy granicy z Francją i wyróżnia się francusko-niemieckimi wpływami kulturowymi.
-
35. Które miasto jest stolicą Brandenburgii?
- • Berlin
- ✓ Poczdam (Potsdam)
- • Chociebuż (Cottbus)
- • Frankfurt nad Odrą
Prawidłowa odpowiedź: Poczdam jest stolicą Brandenburgii. Słynie z pałacu Sanssouci, który kazał wybudować król Fryderyk Wielki.
-
36. Jaka jest różnica między „krajem terytorialnym” (Flächenland) a „miastem-krajem” (Stadtstaat)?
- • Nie ma różnicy
- ✓ Miasto-kraj jest jednocześnie miastem i krajem związkowym bez obszarów wiejskich
- • Miasto-kraj jest zawsze mniejsze
- • Miasto-kraj nie ma parlamentu
Prawidłowa odpowiedź: Miasta-kraje (Berlin, Hamburg, Brema) są jednocześnie miastami i krajami związkowymi. Kraje terytorialne mają zarówno miasta, jak i obszary wiejskie.
-
37. W którym kraju związkowym leży Kolonia?
- • Hesja
- ✓ Nadrenia Północna-Westfalia (Nordrhein-Westfalen)
- • Nadrenia-Palatynat
- • Badenia-Wirtembergia
Prawidłowa odpowiedź: Kolonia leży w Nadrenii Północnej-Westfalii. Jest czwartym co do wielkości miastem Niemiec i słynie z katedry (Kölner Dom) oraz karnawału.
-
38. Czym jest Konferencja Ministrów Oświaty (Kultusministerkonferenz, KMK)?
- • Konferencja kulturalna
- ✓ Spotkanie ministrów edukacji wszystkich krajów związkowych w celu koordynacji polityki edukacyjnej
- • Konferencja sportowa
- • Konferencja gospodarcza
Prawidłowa odpowiedź: KMK jest regularnym spotkaniem ministrów edukacji i kultury 16 krajów związkowych w celu koordynacji polityki edukacyjnej i zapewnienia minimalnego stopnia ujednolicenia.
-
39. Czym jest „rozporządzenie” (Verordnung) na szczeblu krajowym?
- • Ustawa Bundestagu
- ✓ Akt wykonawczy rządu krajowego regulujący szczegóły ustaw
- • Wyrok sądu
- • Uchwała gminy
Prawidłowa odpowiedź: Rozporządzenia wydają rządy krajów związkowych, aby uregulować szczegóły wykonania ustaw. Rozporządzenia dotyczące edukacji i policji różnią się w poszczególnych krajach.
-
40. Czym jest „rada gminy / rada miasta” (Gemeinderat/Stadtrat)?
- • Rada narodowa
- ✓ Wybierany organ, który decyduje o sprawach lokalnych gminy lub miasta
- • Rada sędziowska
- • Rada wojskowa
Prawidłowa odpowiedź: Rada gminy jest wybierana przez mieszkańców i decyduje o sprawach lokalnych: budżecie, planowaniu przestrzennym, szkołach i instytucjach publicznych.
-
41. Dlaczego czynsze różnią się w poszczególnych krajach związkowych?
- • Tylko z powodu pogody
- ✓ Ponieważ każdy kraj ma inne warunki gospodarcze i własną politykę mieszkaniową
- • Nie różnią się
- • Z powodu języka
Prawidłowa odpowiedź: Czynsze różnią się ze względu na różną gęstość zaludnienia i siłę gospodarczą. Monachium i Frankfurt są znacznie droższe niż miasta we wschodnich Niemczech.
-
42. Jakie jest zadanie prezydenta rejencji (Regierungspräsident)?
- • Prezydent państwa
- ✓ Przedstawiciel rządu krajowego w okręgu rządowym (Regierungsbezirk)
- • Burmistrz
- • Sędzia
Prawidłowa odpowiedź: Regierungspräsident zarządza okręgiem rządowym (Regierungsbezirk) jako przedstawiciel rządu krajowego. Ten szczebel administracji istnieje tylko w niektórych krajach związkowych.
-
43. Jaka jest stolica Szlezwika-Holsztynu?
- • Lubeka (Lübeck)
- ✓ Kilonia (Kiel)
- • Flensburg
- • Hamburg
Prawidłowa odpowiedź: Kilonia jest stolicą Szlezwika-Holsztynu. Leży nad Bałtykiem i słynie z Tygodnia Kilońskiego (Kieler Woche).
-
44. Dlaczego Bawaria ma własną partię CSU zamiast CDU?
- • Osobisty spór
- ✓ Historyczne porozumienie: CSU działa tylko w Bawarii, a CDU w pozostałej części Niemiec jako partie siostrzane
- • Konkurencja
- • Prawo zabrania CDU w Bawarii
Prawidłowa odpowiedź: CSU (Christlich-Soziale Union) została założona w 1945 roku wyłącznie w Bawarii. CDU nie startuje w Bawarii, a CSU poza Bawarią. W Bundestagu tworzą wspólną frakcję.
-
45. Jaka jest różnica między „policją federalną” (Bundespolizei) a „policją krajową” (Landespolizei)?
- • To samo
- ✓ Policja federalna chroni granice i dworce, policja krajowa odpowiada za bezpieczeństwo lokalne
- • Nie ma policji krajowej
- • Nie ma policji federalnej
Prawidłowa odpowiedź: Policja jest podzielona federalnie: policja federalna (granice, lotniska, dworce) i policja krajowa (bezpieczeństwo lokalne). Policja krajowa jest najbardziej widoczna w życiu codziennym.
-
46. Co jest szczególnego w Hamburgu?
- • Kraj terytorialny (Flächenland)
- ✓ Drugie co do wielkości miasto Niemiec, największy port i miasto-kraj z długą tradycją handlową
- • Stolica Niemiec
- • Kraj związkowy na wschodzie
Prawidłowa odpowiedź: Hamburg jest drugim co do wielkości miastem Niemiec po Berlinie i największym portem. Jego historia jako wolnego miasta handlowego (miasta hanzeatyckiego, Hansestadt) sięga wieków. Nazywany jest „bramą na świat” (Tor zur Welt).