Zagona Bingehîn (Grundgesetz)
Rûmeta mirov, mafên bingehîn, derketina sala 1949an û guhertina Zagona Bingehîn: ya herî girîng li ser destûra Almanyayê.
Ev mijar li ser çi ye
Zagona Bingehîn (Grundgesetz) destûra Komara Federal a Almanyayê ye. Encumena Parlamenter (Parlamentarischer Rat) ew di 23ê Gulana 1949an de ragihand; bi dawîbûna wê rojê ket meriyetê. Di testê de pirs li ser derketin, avahî û bi taybetî li ser mafên bingehîn (Grundrechte) yên di xalên 1 heta 19an de tên.
Di rêza yekem de xala 1 heye: “Rûmeta mirov nayê destdirêjkirin.” Rêzgirtin û parastina wê erka hemû desthilata dewletê ye. Mafên bingehîn parlement, hikumet, rêveberî û dadgehan wekî zagoneke rasterast derbasdar girê didin. Ango ew ne tenê daxuyaniyên niyetê ne, lê dikarin li dadgehê werin xwestin.
Zagona Bingehîn dikare were guhertin, lê tenê bi piraniya du sêyan a endamên Bundestagê û du sêyên dengên Bundesratê. Hin prensîb qet nayên guhertin (bi navê xala herheyîbûnê, Ewigkeitsklausel): dabeşkirina federasyonê li ser eyaletan, beşdariya bingehîn a eyaletan di qanûnsaziyê de û prensîbên di xalên 1 û 20an de. Şaşiyeke belav di testê de ev e ku mirov bifikire piraniyeke sade an tenê hikumet dikare destûrê biguherîne.
Ya herî girîng bi kurtî
- Xala 1 (1) GG: Rûmeta mirov nayê destdirêjkirin. Rêzgirtin û parastina wê erka hemû desthilata dewletê ye.
- Xala 1 (3) GG: Mafên bingehîn qanûnsazî, rêveberî û dadweriyê wekî zagoneke rasterast derbasdar girê didin.
- Xala 145 GG: Encumena Parlamenter Zagona Bingehîn di 23ê Gulana 1949an de ragihand; bi dawîbûna wê rojê ket meriyetê.
- Xala 79 (2) GG: Ji bo guhertinê du sêyên endamên Bundestagê û du sêyên dengên Bundesratê pêwîst in.
- Xala 79 (3) GG: Dabeşkirina li ser eyaletan, beşdariya eyaletan di qanûnsaziyê de û prensîbên xalên 1 û 20an nayên guhertin.
Çavkanî
- Grundgesetz, Art. 1 — Bundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de)
- Grundgesetz, Art. 79 — Bundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de)
- Grundgesetz, Art. 145 — Bundesministerium der Justiz (gesetze-im-internet.de)
Ravekirinên vê mijarê li ser van çavkaniyên fermî ne. Rêzikên huqûqî dikarin biguherin; her tim guhertoya niha derbasdar e. Kontrola dawî:
Zagona Bingehîn (Grundgesetz)
46
Pirs
0deq
deq
50%
Ji bo derbasbûnê
Kurterêyên klavyeyê: 1-4, B
Hemû pirsên perwerdeyê yên vê mijarê bi bersivan
Bersiva rast û ravekirinê bixwînin, paşê zanîna xwe di testa înteraktîf a li jor de biceribînin.
-
1. Navê destûra Almanyayê çi ye?
- • Peymana Neteweyî
- ✓ Zagona Bingehîn (Grundgesetz)
- • Zagona Ceza
- • Zagona Medenî
Bersiva rast: Destûra Almanyayê "Zagona Bingehîn" (Grundgesetz) tê gotin, ne "destûr" (Verfassung). Di sala 1949an de wek destûreke demkî ya Almanyaya Rojava hat pejirandin û paşê bû destûra Almanyaya yekgirtî.
-
2. Zagona Bingehîn (Grundgesetz) kengê hat pejirandin?
- • 1933
- • 1945
- ✓ 1949
- • 1990
Bersiva rast: Qanûna Bingehîn di 8ê Gulana 1949an de ji aliyê Encumena Parlamentoyê (Parlamentarischer Rat) li Bonnê hat pejirandin, di 23ê Gulana 1949an de hat ragihandin û bi dawîbûna wê rojê ji bo Komara Federal a Almanyayê ket meriyetê.
-
3. Xala 1 ya Zagona Bingehîn çi dibêje?
- • Azadiya bazirganiyê
- ✓ Rûmeta mirov binpênekirî ye
- • Mafê hilgirtina çekan
- • Azadiya rêwîtiyê
Bersiva rast: "Die Würde des Menschen ist unantastbar" — Rûmeta mirov binpênekirî ye. Ev prensîba herî bilind a Zagona Bingehîn e û tu carî nayê guhertin.
-
4. Xala 20 ya Zagona Bingehîn çi ye?
- • Mafê perwerdehiyê
- ✓ Prensîbên rêza destûrê: demokrasî, federalîzm, dewleta civakî
- • Azadiya çapemeniyê
- • Strana neteweyî
Bersiva rast: Xala 20 prensîbên bingehîn destnîşan dike: Almanya dewleteke federal a demokratîk û civakî ye, û hemû desthilata dewletê ji gel derdikeve.
-
5. "Kloza herheyî" (Ewigkeitsklausel) di Zagona Bingehîn de çi ye?
- • Rakirina parlementoyê
- ✓ Parastina prensîbên bingehîn ji her guherînê
- • Tayînkirina serokekî ji bo her û her
- • Qedexeya hilbijartinan
Bersiva rast: Xala 79(3) (kloza herheyî) guherîna prensîbên bingehîn qedexe dike: rûmeta mirov (Xala 1) û bingehên dewletê di Xala 20 de.
-
6. Kî dikare gilîya destûrî (Verfassungsbeschwerde) bike?
- • Tenê hikumet
- ✓ Her kesê ku bawer dike mafên wê yên bingehîn hatine binpêkirin
- • Tenê partî
- • Tenê dadger
Bersiva rast: Her kes (ne tenê welatiyên Alman) dikare gilîya destûrî li Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal bike eger bawer dike ku mafên wê yên bingehîn hatine binpêkirin.
-
7. Mafê penabertiyê di Zagona Bingehîn de çi ye?
- • Mafê penabertiyê tune ye
- ✓ Xala 16a mafê penabertiyê ji bo kesên ku ji ber sedemên siyasî tên şopandin garantî dike
- • Penaberî qedexe ye
- • Tenê ji bo Ewropiyan
Bersiva rast: Xala 16a ya Zagona Bingehîn dibêje: "Kesên ku ji ber sedemên siyasî tên şopandin mafê penabertiyê hene." Ev mafeke bingehîn a destûrê ye.
-
8. Mafên bingehîn (Grundrechte) di Zagona Bingehîn de çi ne?
- • Tenê mafên şîrketan
- ✓ Mafên takekesî yên ku mirovan li dijî destwerdana dewletê diparêzin
- • Zagonên bacê
- • Rêzikên trafîkê
Bersiva rast: Mafên bingehîn (Xalên 1-19) rûmeta mirov û azadiyan li dijî destwerdana dewletê diparêzin: azadiya bîr û baweriyê, ola, kombûnê, wekhevî, nebinapêkirina malê hwd.
-
9. Ma Zagona Bingehîn dikare were guhertin?
- • Na, ne gengaz e
- ✓ Erê, bi piraniya du ji sê li Bundestag û Bundesrat, ji bilî xalên parastî
- • Erê, bi piraniya sade
- • Tenê serok dikare wê biguherîne
Bersiva rast: Zagona Bingehîn dikare bi piraniya du ji sê ya endamên Bundestagê û du ji sê ya dengên Bundesratê were guhertin, lê Xalên 1 û 20 û prensîba federalîzmê nayên guhertin (kloza herheyî).
-
10. Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal li ku ye?
- • Berlîn
- • Mûnîx
- ✓ Karlsruhe
- • Hamburg
Bersiva rast: Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal li Karlsruhe li Baden-Württemberg e. Ew dadgeha herî bilind a parastina destûrê ye.
-
11. Xala 3 ya Zagona Bingehîn dibêje:
- • Azadiya bazirganiyê
- ✓ Wekhevî li ber zagona û qedexeya cûdakariyê
- • Mafê rêwîtiyê
- • Peywira leşkerî
Bersiva rast: Xala 3 wekheviyê li ber zagona destnîşan dike û cûdakariyê li ser bingehê zayend, reh, nijad, ziman, ol, baweriya siyasî an kêmendam qedexe dike.
-
12. "Dewleta civakî" (Sozialstaat) di Zagona Bingehîn de çi wataye?
- • Dewleta komunîst
- ✓ Dewlet deyndar e ku asteke herî kêm a dadperweriya civakî û lênêrînê misoger bike
- • Bac tune
- • Her kes li ser xwe ye
Bersiva rast: Prensîba dewleta civakî di Xala 20 de dewletê deyndar dike ku parastina civakî û dadperweriyê misoger bike, wek bîmeya tendirustiyê û bîmeya bêkariyê.
-
13. Xala 4 ya Zagona Bingehîn garantî dike:
- • Azadiya bazirganiyê
- • Nebinapêkirina malê
- ✓ Azadiya ol, wijdan û baweriyê
- • Mafê hilgirtina çekan
Bersiva rast: Xala 4 azadiya bawerî, wijdan û bawer û çanda olî û nêrînî garantî dike. Kes nayê zorkirinê ku oleke taybet bipejirîne an dev jê berde.
-
14. Prensîba nebinapêkirina malê çi ye?
- • Polîs dikare bikeve her malekê
- ✓ Mal tê parastin û tenê bi biryara dadger tê lêgerîn
- • Parastina malê tune ye
- • Tenê ji bo dewlemendan
Bersiva rast: Xala 13 nebinapêkirina malê diparêze. Lêgerîn tenê bi biryara dadger an di rewşên xeterê yên ku bi zagonê hatine destnîşankirin destûr e.
-
15. Raziya name, posta û ragihandinê çi ye?
- • Hikumet hemû nameyan dixwîne
- ✓ Xala 10 raziya name û ragihandinê diparêze
- • Raz tune ye
- • Tenê ji bo siyasetmedaran
Bersiva rast: Xala 10 ya Zagona Bingehîn raziya name, posta û ragihandinê diparêze. Sînorkirin tenê bi zagonê û ji ber sedemên diyar destûr e.
-
16. "Azadiya tevgerê" (Freizügigkeit) di Xala 11 de çi wataye?
- • Tenê azadiya rêwîtiyê ji derveyî welêt
- ✓ Mafê her Almaniyekî ku li her cihê herêma federal azad bigere û rûne
- • Tevger qedexe ye
- • Tenê di nav eyaletê de
Bersiva rast: Xala 11 ji her Almanî re azadiya tevgerê garantî dike — mafê ku li her cihê herêma federal bi azadî bigere û bicî.
-
17. Xala 5 ya Zagona Bingehîn dihewîne:
- • Mafê perwerdehiyê
- ✓ Azadiya raman, çapemenî, huner û zanistê
- • Peywira dayîna bacê
- • Mafê penabertiyê
Bersiva rast: Xala 5 azadiya raman û agahiyê û her weha azadiya çapemeniyê garantî dike. Wisa jî azadiya huner, zanist, lêkolîn û hînkariyê diparêze. Sansûr pêk nayê.
-
18. Mafê milkiyetê di Zagona Bingehîn de çi ye?
- • Mafê milkiyetê tune ye
- ✓ Xala 14 milkiyetê bi berpirsyariyên civakî garantî dike
- • Dewlet hemû tiştan xwedî ye
- • Milkiyet bê sînor
Bersiva rast: Xala 14 milkiyet û mafê mîrasê garantî dike, lê destnîşan dike ku "milkiyet berpirsyarî dike" — divê ji bexêra giştî jî bixebite.
-
19. Kê Zagona Bingehîn nivîsand?
- • Hikumeta Amerîkî
- ✓ Encûmena Parlementoyê di bin serokatiya Konrad Adenauer de
- • Hitler
- • Neteweyên Yekgirtî
Bersiva rast: Zagona Bingehîn ji aliyê Encûmena Parlementoyê ve hat nivîsandin, ku ji 65 endaman pêk dihat û ji aliyê Konrad Adenauer ve dihat serokatîkirin (1948-1949).
-
20. Çima "Zagona Bingehîn" tê gotin û ne "destûr"?
- ✓ Ji ber ku bi eslê xwe demkî bû
- • Ji ber ku girîng nîne
- • Ji ber ku Almanya ne dewlet e
- • Sedemek tune ye
Bersiva rast: Jê re "Zagona Bingehîn" tê gotin û ne "destûr" ji ber ku demkî bû heya yekbûna Almanyayê. Piştî yekbûna di 1990an de bû destûra herheyî.
-
21. Xala 6 ya Zagona Bingehîn diparêze:
- • Azadiya bazirganiyê
- ✓ Zewac û malbat
- • Mafê hilbijartinê
- • Azadiya rêwîtiyê
Bersiva rast: Xala 6 zewac û malbatê di bin parastina taybet a dewletê de datîne. Her weha maf û peywira dêûbavan a mezinkirina zarokan destnîşan dike.
-
22. Peywira hikumetê li hember mafên bingehîn çi ye?
- • Wan paşguh bikin
- ✓ Wan biparêzin û rêz li wan bigirin wek sînorên desthilata dewletê
- • Wan di dema hewceyê de rakin
- • Wan bifroşin
Bersiva rast: Mafên bingehîn desthilata zagondar, bîcîhker û dadweriyê wek zagona rasterast girêdide (Xala 1(3)). Dewlet erkdar e ku wan biparêze.
-
23. Cûdahiya di navbera "mafên mirovan" û "mafên hemwelatiyê" di Zagona Bingehîn de çi ye?
- • Cûdahî tune ye
- ✓ Mafên mirovan ji bo hemû kesan in; mafên hemwelatiyê tenê ji bo Almaniyan in
- • Mafên hemwelatiyê kêmgirîngtir in
- • Mafên mirovan tenê ji bo biyaniyên in
Bersiva rast: Mafên mirovan (wek rûmeta mirov û wekhevî) ji bo hemû kesan in. Mafên hemwelatiyê (wek azadiya kombûnê û mafê dengdanê) tenê ji bo Almaniyan in.
-
24. Xala 2 ya Zagona Bingehîn garantî dike:
- • Mafê milkiyetê
- ✓ Mafê jiyanê, azadiya geşepêdana kesayetiyê û nebinapêkirina laşî
- • Mafê penabertiyê
- • Peywira bacê
Bersiva rast: Xala 2 ji her kesî re mafê azadiya geşepêdana kesayetiyê û mafê jiyan û nebinapêkirina laşî garantî dike.
-
25. Xala 12 ya Zagona Bingehîn çi ye?
- • Azadiya tevgerê
- ✓ Azadiya hilbijartina kar, cihê xebatê û cihê perwerdehiyê
- • Leşkerî
- • Mafê penabertiyê
Bersiva rast: Xala 12 ji hemû Almaniyan re azadiya hilbijartina kar, cihê xebatê û cihê perwerdehiyê garantî dike. Kes nayê zorkirinê ku karekî taybet bike.
-
26. "Bloka destûrî" di Zagona Bingehîn de çi ye?
- • Avahiya dadgehê
- ✓ Tevahiya prensîb û nirxên bingehîn ên ku navika destûrê pêk tînin
- • Partiya siyasî
- • Baregeha leşkerî
Bersiva rast: Bloka destûrî prensîbên bingehîn ên ku nayên destdirêjîkirin dihewîne: rûmeta mirov, demokrasî, dewleta huqûqê, dewleta civakî û federalîzm.
-
27. Xala 7 ya Zagona Bingehîn li ser perwerdehiyê çi dibêje?
- • Li ser perwerdehiyê tune
- ✓ Hemû pergala dibistanê di bin çavdêriya dewletê de ye
- • Perwerdehî qedexe ye
- • Tenê perwerdehiya taybet
Bersiva rast: Xala 7 destnîşan dike ku hemû pergala dibistanê di bin çavdêriya dewletê de ye. Her weha mafê derskirina olî û mafê dêûbavan ên hilbijartina dibistanê garantî dike.
-
28. Ma mafên bingehîn mutleq in an dikarin werin sînorkirin?
- • Bi tevahî mutleq bê îstîsna
- ✓ Dikarin bi zagonê û bi rêjeyî werin sînorkirin, ji bilî rûmeta mirov
- • Dikarin her dem werin rakirin
- • Tenê serok wan sînor dike
Bersiva rast: Piraniya mafan dikarin bi zagonê bi rêzgirtina prensîba rêjebûnê werin sînorkirin. Lê rûmeta mirov (Xala 1) tu carî nikare were sînorkirin an guhertin.
-
29. Prensîba "rêjebûnê" (Verhältnismäßigkeit) di Zagona Bingehîn de çi ye?
- • Hemû sînorkirin destûr in
- ✓ Her sînorkirina mafan divê lihev, hewce û rêjeyî be
- • Sînorkirin tune ne
- • Hikumet bi azadî biryar dide
Bersiva rast: Prensîba rêjebûnê wataye ku her destwerdanê di mafên bingehîn de divê lihev be, hewce be (aleteke siviktir tune) û rêjeyî li hember berjewendiya parastî be.
-
30. Xala 16 ya Zagona Bingehîn qedexe dike:
- • Rêwîtiyê
- ✓ Jêbirina hemwelatîbûna Alman û radestkirina Almaniyan ji dewletên din re
- • Zewacê
- • Xebatê
Bersiva rast: Xala 16 jêbirina hemwelatîbûna Alman û radestkirina welatiyekî Alman ji dewleta din re qedexe dike (bi îstîsnayên di çarçoveya YE de).
-
31. "Naveroka bingehîn" (Wesensgehalt) a mafên bingehîn çi ye?
- • Dikare were rakirin
- ✓ Navika ku dema maf tê sînorkirin jî nayê destdirêjîkirin
- • Girîng nîne
- • Tenê têgînek teorîk
Bersiva rast: Xala 19(2) "naveroka bingehîn" a her mafê bingehîn diparêze. Dema ku mafek bi zagonê tê sînorkirin jî, navika wê nikare were binpêkirin.
-
32. Xala 8 ya Zagona Bingehîn çi ye?
- • Azadiya bazirganiyê
- ✓ Azadiya kombûnê — mafê kombûna bi aştî û bê çek
- • Mafê penabertiyê
- • Azadiya rêwîtiyê
Bersiva rast: Xala 8 ji hemû Almaniyan re mafê kombûna bi aştî û bê çek garantî dike. Kombûnên li derve dikarin bi zagonê werin sînorkirin.
-
33. Xala 9 ya Zagona Bingehîn çi ye?
- • Azadiya olî
- ✓ Azadiya civînê — mafê avakirina komeleh û sendîkayan
- • Mafê perwerdehiyê
- • Mafê milkiyetê
Bersiva rast: Xala 9 azadiya civînê garantî dike. Mafê avakirina sendîkayan bi taybet tê parastin da ku mafên karkeran biparêzin.
-
34. Ma mafên bingehîn di rewşa awarte de têne rawestandin?
- • Erê, bi tevahî
- ✓ Hin dikarin bi zagonê werin sînorkirin, lê naveroka bingehîn her dem tê parastin
- • Na, tu carî
- • Tenê serok biryar dide
Bersiva rast: Di rewşa awarte de hin maf dikarin bi zagonê werin sînorkirin, lê Xala 19 "naveroka bingehîn" a her mafê diparêze. Rûmeta mirov tu carî nikare were sînorkirin.
-
35. "Azadiya tevgerê" ji bo hemwelatiyên Alman çi ye?
- • Qedexe ye
- ✓ Mafê ku li her cihê Almanyayê bi azadî bigerin û bicîn
- • Tenê di nav eyaletê de
- • Bi destûra hikumetê
Bersiva rast: Xala 11 ji her Almanî re azadiya tevgerê garantî dike — mafê ku li her cihê herêma federal bi azadî bigere û bicî, bê destûr.
-
36. Zagona Bingehîn mafên biyaniyên çawa diparêze?
- • Wan naparêze
- ✓ Mafên mirovan (wek rûmet û wekhevî) ji bo hemû kesan in, ne tenê Almaniyan
- • Tenê penaberan
- • Tenê Ewropiyan
Bersiva rast: Mafên mirovan di Zagona Bingehîn de (wek rûmet, wekhevî û azadiya olî) ji bo her kesê li Almanyayê in. Tenê "mafên hemwelatiyê" ji Almaniyan re sînordar in.
-
37. "Mafê xwedestanîna agahdariyê" çi ye?
- • Mafê hikumetê ku daneyan berhev bike
- ✓ Mafê her kesî ku biryar bide çi bi daneyên wê yên kesane bê kirin
- • Mafê şîrketan li ser daneyan
- • Tune ye
Bersiva rast: Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal ev ji Xalên 1 û 2 derxist. Wataye mafê her kesî ku biryar bide kî daneyên wê berhev dike û çawa tên bikaranîn. Bingeha zagonên parastina daneyan.
-
38. Xala 15 ya Zagona Bingehîn li ser netewîkirinê çi dibêje?
- • Netewîkirin qedexe ye
- ✓ Erd, çavkaniyên xwezayî û amûrên hilberînê dikarin bi zagonê û bi tazmînatê bibin milkê giştî
- • Her tişt ê dewletê ye
- • Ev xal tune ye
Bersiva rast: Xala 15 bi teorî destûr dide ku erd, çavkaniyên xwezayî û amûrên hilberînê bi zagonê û bi tazmînateke guncav bibin milkê giştî. Heta niha nehatiye bicîhkirin.
-
39. Parastina malbatê di Zagona Bingehîn de çi ye?
- • Malbat nayê parastin
- ✓ Xala 6 zewac û malbat, mafên zarokan û peywirên dêûbavan diparêze
- • Tenê zewac tê parastin
- • Tenê zarok
Bersiva rast: Xala 6 zewac û malbatê di bin parastina taybet de datîne. Lênêrîn û mezinkirina zarokan mafê xwezayî û peywira dêûbavan e. Dewlet tenê dema dêûbav di peywirên xwe de kêm dikin destwerdanê dike.
-
40. Kî Zagona Bingehîn diparêze û şîrove dike?
- • Bundestag
- ✓ Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal li Karlsruhe
- • Serokê Federal
- • Serokwezîr
Bersiva rast: Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal "parêzgerê destûrê" ye. Zagona Bingehîn şîrove dike, destûrîbûna zagona kontrol dike û nakokiyên di navbera organên dewletê de çareser dike.
-
41. Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal çend dadger hene?
- • 9
- • 12
- • 20
- ✓ 16 dadger di du senatan de
Bersiva rast: Dadgeha Destûra Bingehîn a Federal ji 16 dadgeran pêk tê, di du senatên bi 8 dadgeran de tê dabeşkirin. Ji aliyê Bundestag û Bundesrat ve ji bo dewreyên 12 salî têne hilbijartin.
-
42. "Prensîba dewleta civakî" (Sozialstaatsprinzip) çi ye?
- • Dewleta komunîst
- ✓ Erka dewletê ku dadperweriya civakî pêk bîne û asteke herî kêm a jiyanê misoger bike
- • Bac tune
- • Her tişt belaş
Bersiva rast: Prensîba dewleta civakî di Xala 20 de dewletê deyndar dike ku li ber dadperweriya civakî bixebite: bîmeya tendirustiyê, teqawîdî, heqdestê bêkariyê.
-
43. Ma Zagona Bingehîn (Grundgesetz) milkiyeta fikrî diparêze?
- • Na
- ✓ Erê, di çarçoveya parastina milkiyetê ya Xala 14 û azadiya huner û zanistê ya Xala 5 de
- • Tenê patent
- • Tenê pirtûk
Bersiva rast: Milkiyeta fikrî bi mafê milkiyetê (Xala 14) û azadiya huner û zanistê (Xala 5) tê parastin. Zagonên hûrgulî mafên nivîskar û dahêneran diparêzin.
-
44. “Bandora girêdanê” (Bindungswirkung) ya mafên bingehîn çi ye?
- • Ne girêdayî ne
- ✓ Ew hemû desthilatên dewletê girê didin: zagondar, bicîhker û dadwerî wek mafê rasterast derbasdar
- • Tenê ji bo dadweriyê
- • Tenê ji bo hikumetê
Bersiva rast: Xala 1 Bend 3: Mafên bingehîn zagondanîn, desthilata bicîhker û dadweriyê wek mafê rasterast derbasdar girê didin. Ew ne tenê pêşniyar in.
-
45. “Ewlehiya huqûqî” (Rechtssicherheit) wek prensîbeke destûrî çi ye?
- • Ewlehiya polîsan
- ✓ Mafê welatiyan ku zagonan bizanin û bawer bikin ku ew bi awayekî domdar û yekreng tên bicîhkirin
- • Parastina avahiyan
- • Bîmeya parastina huqûqî
Bersiva rast: Ewlehiya huqûqî wataye ku zagon zelal, weşandî û aram in. Welatî dikarin encamên huqûqî yên kirinên xwe pêşbînî bikin. Ev beşeke girîng a dewleta huqûqê (Rechtsstaat) ye.
-
46. Ma Zagona Bingehîn (Grundgesetz) destûrê dide ragihandina rewşa şer?
- • Erê, bi biryara kansêl bi tena serê xwe
- ✓ Rewşa parastinê (Verteidigungsfall) pêdivî bi razîbûna du ji sêyan a Bundestag û razîbûna Bundesrat heye
- • Bi tevahî qedexe ye
- • Bi biryara serok
Bersiva rast: Xala 115a: Diyarkirina rewşa parastinê (Verteidigungsfall) pêdivî bi razîbûna du ji sêyan a endamên Bundestag û razîbûna Bundesrat heye. Ev ewlehiyeke demokratîk a girîng e.